Ngày 21.9.2006, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định 101/2006/NĐ-CP quy định việc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FIE) đăng ký lại, chuyển đổi và đăng ký chuyển đổi Giấy chứng nhận đầu tư được cấp trước 1.7.2006 (Ngày Luật Đầu tư (LĐT) và Luật Doanh nghiệp (LDN) có hiệu lực).

Theo đó, các FIE thành lập trước 1.7.2006, có quyền thực hiện 1 trong 2 cách sau:

- Đăng ký, tổ chức quản lý hoạt động kinh doanh lại theo quy định của LDN thực hiện dự án theo LĐT để được cấp Giấy chứng nhận đầu tư và giữ nguyên loại hình doanh nghiệp.

- Có quyền không đăng ký lại và giữ nguyên hiện trạng hoạt động kinh doanh, thời hạn ghi trong Giấy phép đầu tư và tiếp tục được hưởng ưu đãi đầu tư theo quy định dành cho FIE ban hành trước ngày 1.7.2006.

Thời hạn cuối cho FIE thực hiện quyền đăng ký lại là 2 năm kể từ ngày LDN có hiệu lực. Theo Nghị định 101, FIE chỉ cần có một số tài liệu chính như: văn bản đề nghị đăng ký, chuyển đổi lại, dự thảo điều lệ sửa dổi và bản sao hợp lệ bộ giấy phép đầu tư, quyết định chuyển đổi và một số tài liệu khác cho trường hợp chuyển đổi mà có yêu cầu điều chỉnh nội dung đăng ký và dự án đầu tư…trong vòng 15 ngày, đối với hồ sơ đăng ký lại và 30 ngày đối với hồ sơ chuyển đổi doanh nghiệp, tính từ ngày FIE nộp hồ sơ hợp lệ, cơ quan cấp Giấy chứng nhận đầu tư sẽ thôngbáo kết quả xem xét, giải quyết hồ sơ cụ thể.

Doanh nghiệp có thể tiến hành đồng thời việc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp với việc đăng ký lại hoặc sau khi đã đăng ký lại.

Nên hay không nên đăng ký lại doanh nghiệp

Về cơ bản, việc đăng ký lại sẽ có lợi cho FIE. Khi đăng ký lại, FIE có quyền điều chỉnh bổ sung, thay đổi phạm vi ngành nghề kinh doanh, có quyền gia hạn thời gian hoạt động cho dự án đầu tư, đây cũng là điểm khác biệt so với doanh nghiệp không thực hiện đăng lý lại lộ trình 2 năm.

Do vậy, ngoài thủ tục và chi phí có thể phát sinh liên quan đến quá trình đăng ký lại doanh nghiệp, FIE đăng ký lại sẽ được tạo điều kiện tốt hơn theo quy định mới. Tuy nhiên, để giảm thiểu rủi ro và chi phí, FIE cần cân nhắc thời điểm tiến hành đăng ký lại trong lội trình 2 năm và có lẽ FIE cần phải đợi các Thông tư hướng dẫn chi tiết hơn để thấy sự khác biệt giữa quyền và nghĩa vụ giữa FIE đăng ký và không đăng ký lại để có quyết định đúng đắn.

Nên hay không nên chuyển đổi doanh nghiệp

Theo quy định tại Nghị định 101, FIE có nguyện vọng chuyển đổi loại hình phải tuân theo hình thức chuyển đổi tương ứng:

- Doanh nghiệp liên doanh và 100% vốn nước ngoài có từ 2 chủ sở hữu trở lên đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên.

- Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài do một tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư thì chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên

- FIE là công ty trách nhiệm hữu hạn chuyển đổi thành công ty cổ phần và ngược lại (Điều 10 Nghị định 1010/2006/NĐ-CP). Tuy nhiên, việc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp có được chấp thuận hay không còn phụ thuộc vào điều kiện hiện trạng của FIE khi chuyển đổi có đáp ứng được các yêu cầu loại hình doanh nghiệp mới không.

Tóm lại, không nhất thiết phải có quy định riêng để hạn chế hình thức chuyển đổi tương ứng đối với FIE, mà nên cụ thể hoá điều kiện chuyển đổi loaị hình doanh nghiệp để áp dụng thống nhất cho các doanh nghiệp. Theo đó, bất kỳ thời điểm nào nhà đầu tư cũng có thể chuyển đổi loại hình doanh nghiệp nếu có nhu cầu và nếu dự án đàu tư của họ đáp ứng được điều kiện chuyển đổi. Để đảm bảo quyền lợi, FIE nên tiến hành đăng ký lại đẻ nhận Giấy chứng nhận đầu tư mới và giữ nguyên loại hình doanh nghiệp. Việc có chuyển đổi lại loại hình doanh nghiệp hay không hoàn toàn phụ thuộc vào nhu cầu, điều kiện của từng doanh nghiệp. Quy định tại điều 14.1 Nghị định 101 trên nguyên tắc đảm bảo quyền thừa kế toàn bộ quyền lợi của nhà đầu tư có trước khi chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, chúng tôi cho rằng trong thực tế khi triển khai rất dễ dẫn đến vướng mắc, chồng chéo về quyền và nghĩa vụ giữa loại hình doanh nghiệp mới và cũ, nhất là khi loại hình doanh nghiệp của họ trước và sau khi đăng ký lại, đăng ký chuyển đổi. Đặc biệt là khi có sự thay đổi giữa LĐT nước ngoài tại Việt Nam trước đây so với LĐT và LDN hiện hành.

Mặt khác, cũng cần làm rõ quy định đối với các FIE nếu không thực hiện đăng ký lại trước ngày 1.7.2008 thì ngoài việc bị hạn chế quyền bổ sung chức năng, ngành nghề kinh doanh trong quá trình triển khai dự án, thì liệu FIE có quyền được gia hạn giấy phép đầu tư cho dự án của họ đã triển khai ở Việt Nam sau khi hết hạn đầu tư hay không; Nếu được gia hạn thì FIE có quyền được thay đổi, bổ sung phạm vi ngành nghề, kinh doanh vào thời điểm nộp hồ sơ xin gia hạn hay không? Hay nhà đầu tư bắt buộc phải tiến hành thủ tục thanh lý, giải thể doanh nghiệp của mình và nễu có nguyện vọng tiếp tục đầu tư ở Việt Nam thì họ phải bắt đầu đầu tư như một dự án đầu tư, cơ sở kinh doanh triển khai mới theo quy định của LĐT và LDN thống nhất.